Quyết định 36/2025 có tiệm cận ISIC và ACIC hơn Quyết định 27/2018 không?

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ sang chuyển đổi số và phát triển bền vững, Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam cần một "ngôn ngữ chung" để hội nhập. Quyết định 36/2025/QĐ-TTg ra đời không chỉ để thay thế Quyết định 27/2018/QĐ-TTg mà còn đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế như ISIC và ACIC.

1. Tiếp cận chuẩn quốc tế là gì và tại sao cần thiết?

Hệ thống phân loại ngành nghề không chỉ được sử dụng trong đăng ký kinh doanh và cấp phép, mà còn là công cụ quan trọng để tạo dữ liệu thống kê, hoạch định chính sách, đối chiếu quốc tế và phân tích kinh tế vĩ mô. Các chuẩn phân loại quốc tế như:

• ISIC (International Standard Industrial Classification) — do Liên hợp quốc phát triển
• ACIC (ASEAN Common Industrial Classification) — do Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á phát triển

Đều yêu cầu phân loại ngành dựa trên bản chất hoạt động kinh tế, thay vì dựa vào các yếu tố kỹ thuật, công nghệ hay phương thức sản xuất cụ thể. Điều này giúp dữ liệu ngành được so sánh xuyên biên giới, phục vụ thống kê quốc tế và thu hút đầu tư nước ngoài.

2. Hạn chế của Quyết định 27/2018 đối với chuẩn quốc tế

Trong hệ thống trước đây theo Quyết định 27/2018, có một số điểm chưa thật sự phù hợp với chuẩn quốc tế:

• Tiêu chí “công nghệ” được sử dụng phổ biến trong việc phân loại ngành nghề. Đây là một cách tiếp cận mang tính kỹ thuật và dễ lỗi thời, bởi công nghệ thường thay đổi nhanh hơn vòng đời hệ thống pháp luật. Tiêu chí này khó tương thích với ISIC/ACIC, vốn không đặt công nghệ là tiêu chí chính để chia ngành.
• Một số mã ngành có nội hàm rộng hoặc thiếu rõ ràng, khiến việc đối chiếu với ISIC/ACIC gặp khó khăn hoặc không trực tiếp. Mã ngành “tổng hợp” hoặc “các hoạt động khác” khiến dữ liệu ngành nghề không rõ ràng khi so sánh quốc tế.
• Thiếu các phân nhóm ngành mới xuất hiện sau 2018, đặc biệt trong kinh tế số, dữ liệu dữ liệu – nền tảng – AI, fintech, làm giảm khả năng đối chiếu với các chuẩn cập nhật như ISIC Rev.5 hoặc ACIC.

Quyết định 27/2018 đã hoàn thành tốt vai trò trong hơn 7 năm qua. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các mô hình kinh doanh mới (Kinh tế chia sẻ, Fintech, AI, Năng lượng tái tạo) đã khiến bảng mã ngành cũ bộc lộ những khoảng trống.

Việc cập nhật lên Quyết định 36/2025 giúp:

• Thống nhất dữ liệu: Giúp các báo cáo thống kê của Việt Nam có thể so sánh trực tiếp với các quốc gia trong khu vực và thế giới.
• Minh bạch hóa đầu tư: Nhà đầu tư FDI dễ dàng định vị ngành nghề kinh doanh theo chuẩn quốc tế.

3. Quyết định 36/2025 tiếp cận ISIC và ACIC hơn như thế nào?

Độ phủ và tính tương thích với ISIC (Tiêu chuẩn quốc tế)

ISIC là "xương sống" của thống kê thế giới. Quyết định 36/2025 đã cập nhật danh mục ngành dựa trên ISIC phiên bản mới nhất, giúp:

• Chi tiết hóa nhóm ngành dịch vụ: Các ngành về dịch vụ thông tin, tư vấn công nghệ cao được phân tách rõ ràng hơn, khớp với cách phân loại của Liên Hợp Quốc.
• Cập nhật quy trình sản xuất: Thay đổi cách phân loại dựa trên "quy trình công nghệ" thay vì chỉ dựa trên "sản phẩm đầu ra", đúng theo triết lý của ISIC.

Sự đồng bộ với ACIC (Tiêu chuẩn khu vực ASEAN)

ACIC đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC). Quyết định 36/2025 giúp Việt Nam:

• Thúc đẩy thương mại nội khối: Việc trùng khớp mã ngành giúp việc áp dụng các ưu đãi thuế quan và quy tắc xuất xứ trở nên chính xác hơn.
• Hệ thống hóa kinh tế số: ASEAN đang ưu tiên kinh tế số, và QĐ 36 đã bổ sung các mã ngành về thương mại điện tử, thanh toán số tương ứng với danh mục ưu tiên của ACIC.

3.1. Phân loại theo bản chất hoạt động kinh tế

Thay vì dựa nhiều vào công nghệ hay quy trình sản xuất, Quyết định 36/2025 sử dụng ba tiêu chí chính để phân loại:

• Quy trình hoạt động kinh tế
• Nguyên liệu đầu vào
• Sản phẩm đầu ra

Cách tiếp cận này gần sát với logic phân loại quốc tế (như ISIC), tập trung vào bản chất giá trị kinh tế tạo ra, thay vì công nghệ sử dụng. Điều này giúp dễ dàng ánh xạ sang các nhóm ngành trong ISIC/ACIC.

3.2. Cập nhật các ngành mới phù hợp với chuẩn quốc tế

Quyết định 36/2025 đã bổ sung nhiều ngành nghề mới xuất hiện trong nền kinh tế số, công nghệ và dịch vụ hiện đại — các lĩnh vực vốn đã được phân loại rõ trong ISIC và ACIC — bao gồm:

• Dịch vụ nền tảng số
• Dữ liệu & phân tích dữ liệu
• Trí tuệ nhân tạo (AI)
• Nền tảng logistics tích hợp
• Tài chính số và fintech
• Năng lượng tái tạo và dịch vụ xanh

Việc bổ sung các mã này giúp hệ thống ngành nghề của Việt Nam có thể so sánh trực tiếp với các mã tương ứng trong ISIC/ACIC.

3.3. Chuẩn hóa cấu trúc mã và độ sâu phân loại

Hệ thống mới giữ cấu trúc 5 cấp như trước, nhưng được chuẩn hóa lại để tương thích hơn với các hệ thống quốc tế:

• Ngành cấp 1 – tương đương nhóm lớn
• Ngành cấp 2 – tương đương phân nhóm cơ bản
• Ngành cấp 3, 4, 5 – phản ánh mức độ chi tiết, thường tương ứng với phân loại quốc tế sâu hơn

Điều này giúp dễ dàng tra cứu, so sánh dữ liệu quốc gia với dữ liệu quốc tế.

4. Những thay đổi trọng tâm so với Quyết định 27/2018

Tiêu chí so sánh	Quyết định 27/2018/QĐ-TTg	Quyết định 36/2025/QĐ-TTg
Cấu trúc nền tảng	Dựa trên ISIC cũ, còn nhiều nhóm ngành "Chưa phân vào đâu".	Tối ưu hóa các nhóm ngành mới, giảm thiểu sự chồng chéo.
Kinh tế xanh	Các ngành về tái chế, năng lượng sạch chưa tách bạch.	Định danh rõ rệt các ngành phục vụ mục tiêu Net Zero.
Công nghệ số	Chỉ tập trung vào phần cứng và phần mềm cơ bản.	Mở rộng sang Big Data, AI, Điện toán đám mây, IoT.
Dịch vụ hỗ trợ	Các loại hình dịch vụ hiện đại chưa được cập nhật.	Bổ sung các dịch vụ logistics thông minh, trung tâm đổi mới sáng tạo.

Nhìn vào bảng so sánh, rõ ràng Quyết định 36/2025 đã tiếp cận các tiêu chuẩn quốc tế hơn so với hệ thống cũ, đặc biệt khi đánh giá theo logic phân loại của ISIC/ACIC.

5. Tác động đối với doanh nghiệp

Sự tiệm cận chuẩn quốc tế của hệ thống mới mang lại lợi ích thực tiễn cho doanh nghiệp:

• Dễ dàng đối chiếu mã ngành với các đối tác quốc tế khi lập hồ sơ đầu tư hoặc hợp tác kinh doanh.
• Tăng khả năng so sánh số liệu với dữ liệu quốc tế trong báo cáo, phân tích thị trường.
• Giảm rủi ro pháp lý khi mô tả hoạt động kinh tế theo bản chất thay vì theo công nghệ mang tính thời điểm.
• Hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ và mô hình mới (như dịch vụ nền tảng số, AI, fintech) mô tả đúng ngành nghề kinh doanh mà không phải “ép vào mã cũ”.

6. ChatIIP hỗ trợ gì khi so sánh Quyết định 36/2025 và 27/2018?

Trong thực tế, việc xác định một hoạt động kinh doanh thuộc mã ngành nào theo Quyết định 36/2025 không thể chỉ dựa vào tên gọi ngành như trước đây. Nhiều mã ngành theo Quyết định 27/2018 đã bị bãi bỏ, gộp hoặc đổi cách phân loại, khiến doanh nghiệp và đơn vị tư vấn dễ nhầm lẫn nếu tra cứu thủ công.

ChatIIP được thiết kế để giải quyết chính điểm nghẽn này.
Thay vì chỉ trả về một mã ngành rời rạc, ChatIIP có khả năng:

• So sánh trực tiếp nội hàm ngành giữa Quyết định 27/2018 và Quyết định 36/2025, chỉ ra mã nào bị bãi bỏ, mã nào được thay thế và lý do thay đổi.
• Phân tích hoạt động kinh doanh theo bản chất kinh tế (quy trình – đầu vào – đầu ra), đúng với tinh thần phân loại mới của Quyết định 36/2025.
• Tra mã ngành ngược: từ mô tả hoạt động thực tế của doanh nghiệp → xác định mã ngành phù hợp trong hệ thống mới.
• Cảnh báo rủi ro pháp lý khi doanh nghiệp vẫn đăng ký hoặc vận hành theo logic mã ngành cũ của Quyết định 27/2018.
• Hỗ trợ đối chiếu mã ngành với ISIC và ACIC, phục vụ hồ sơ FDI, báo cáo đầu tư và làm việc với đối tác quốc tế.

Nhờ đó, ChatIIP không chỉ là công cụ tra mã ngành, mà còn là trợ lý pháp lý – ngành nghề, giúp doanh nghiệp và tư vấn viên hiểu đúng bản chất thay đổi của Quyết định 36/2025, đăng ký ngành nghề chính xác và hạn chế tối đa rủi ro phát sinh trong quá trình vận hành.

7. Kết luận

Quyết định 36/2025/QĐ-TTg là một bước đi tất yếu để đưa Việt Nam trở thành một mắt xích minh bạch và hiện đại trong chuỗi giá trị toàn cầu. Việc tiệm cận sát sao với ISIC và ACIC không chỉ đơn thuần là thay đổi tên gọi hay mã số, mà là mở ra cánh cửa cho sự phát triển bền vững và hội nhập sâu rộng hơn.

Doanh nghiệp của bạn thuộc nhóm ngành nào trong 36/2025? Hãy để lại bình luận hoặc truy cập ChatIIP để được hướng dẫn cách chuyển đổi mã ngành từ 27/2018.