Những sai lầm phổ biến khi tra cứu ngành nghề kinh doanh theo Quyết định 36/2025

Quyết định 36/2025/QĐ-TTg ban hành Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam mới với cấu trúc chi tiết và cập nhật hơn so với hệ thống cũ. Tuy nhiên, chính mức độ chi tiết này lại khiến nhiều doanh nghiệp, kế toán và đơn vị tư vấn gặp sai sót khi tra cứu và lựa chọn mã ngành kinh doanh. Những sai lầm dưới đây là nguyên nhân phổ biến dẫn đến việc đăng ký sai ngành nghề, phát sinh rủi ro pháp lý và phải điều chỉnh hồ sơ nhiều lần.

1. Nhầm lẫn giữa mã ngành theo Quyết định 36/2025 và Quyết định 27/2018

Sai lầm thường gặp nhất là tra cứu mã ngành theo thói quen cũ, vẫn sử dụng cấu trúc và nội dung của Quyết định 27/2018 trong khi hồ sơ mới đã phải áp dụng hệ thống theo Quyết định 36/2025. Do nhiều mã ngành có tên gọi tương tự nhưng nội hàm đã thay đổi, việc áp dụng nhầm hệ thống cũ có thể khiến hồ sơ bị trả lại hoặc ngành nghề đăng ký không còn phù hợp với hoạt động thực tế.

Trong bối cảnh chuyển tiếp, không ít doanh nghiệp cho rằng chỉ cần “chọn mã gần giống” là đủ, nhưng trên thực tế, cơ quan đăng ký kinh doanh ngày càng kiểm soát chặt hơn tính chính xác của mã ngành theo hệ thống mới.

2. Chỉ tra cứu theo tên mã ngành, không đọc nội hàm hoạt động

Một sai lầm phổ biến khác là tra cứu mã ngành dựa hoàn toàn vào tên gọi mà không xem xét phần mô tả chi tiết nội hàm hoạt động. Theo Quyết định 36/2025, nhiều mã ngành có phạm vi được làm rõ hoặc thu hẹp so với trước đây. Nếu chỉ nhìn vào tên, doanh nghiệp dễ chọn mã ngành không bao quát đầy đủ hoạt động hoặc ngược lại, chọn mã không phù hợp với thực tế kinh doanh.

Điều này đặc biệt rủi ro với các ngành dịch vụ tích hợp, công nghệ số, nền tảng trung gian hoặc mô hình kinh doanh mới, nơi ranh giới giữa các mã ngành không còn rõ ràng như trước.

3. Lựa chọn mã ngành quá hẹp hoặc quá rộng

Không ít doanh nghiệp khi tra cứu ngành nghề theo Quyết định 36/2025 chỉ chọn đúng hoạt động đang thực hiện tại thời điểm thành lập, mà không tính đến khả năng mở rộng trong trung hạn. Việc chọn mã ngành quá hẹp khiến doanh nghiệp phải liên tục điều chỉnh, bổ sung ngành nghề khi phát triển.

Ngược lại, một số trường hợp lại cố tình chọn mã ngành quá rộng để “đăng ký cho chắc”, nhưng điều này có thể dẫn đến khó khăn khi xin giấy phép con hoặc khi bị cơ quan quản lý chuyên ngành kiểm tra, do nội dung đăng ký không phản ánh đúng bản chất hoạt động.

4. Không đối chiếu mã ngành với ngành nghề kinh doanh có điều kiện

Một sai lầm nghiêm trọng là tra cứu mã ngành mà không kiểm tra xem ngành nghề đó có thuộc danh mục kinh doanh có điều kiện hay không. Quyết định 36/2025 chỉ là hệ thống phân loại ngành kinh tế, không thay thế các quy định về điều kiện đầu tư kinh doanh trong luật và nghị định chuyên ngành.

Việc đăng ký đúng mã ngành nhưng không đáp ứng điều kiện về giấy phép con, vốn pháp định hoặc chứng chỉ hành nghề vẫn khiến doanh nghiệp không thể hoạt động hợp pháp. Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp chỉ phát hiện vấn đề này khi đã ký hợp đồng hoặc bị thanh tra, kiểm tra.

5. Tra cứu thủ công từ văn bản pháp luật, không đối chiếu mã cũ – mới

Hệ thống ngành kinh tế theo Quyết định 36/2025 có nhiều thay đổi so với Quyết định 27/2018, bao gồm việc đổi tên, tách hoặc gộp mã ngành. Nếu doanh nghiệp chỉ tra cứu thủ công theo văn bản mới mà không đối chiếu với mã ngành đã đăng ký trước đây, rất dễ bỏ sót các thay đổi quan trọng.

Việc không đối chiếu đầy đủ giữa hai hệ thống có thể dẫn đến tình trạng đăng ký thiếu ngành nghề, hiểu sai phạm vi hoạt động được phép hoặc gặp khó khăn khi thực hiện các thủ tục điều chỉnh đăng ký kinh doanh và đầu tư.

6. Tra cứu thủ công, thiếu công cụ hỗ trợ chuyên sâu

Trong bối cảnh dữ liệu ngành nghề ngày càng phức tạp, việc chỉ dựa vào tra cứu thủ công hoặc kinh nghiệm cá nhân không còn phù hợp. Đây là lý do các nền tảng AI pháp lý như ChatIIP được phát triển để hỗ trợ tra cứu ngành nghề theo mô tả hoạt động thực tế, tự động đối chiếu mã ngành theo Quyết định 27/2018 và 36/2025, đồng thời cảnh báo các ngành nghề kinh doanh có điều kiện liên quan.

Việc sử dụng công cụ tra cứu chuyên sâu không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, mà còn giảm đáng kể rủi ro pháp lý khi đăng ký hoặc điều chỉnh ngành nghề kinh doanh theo hệ thống mới.

Kết luận

Tra cứu ngành nghề kinh doanh theo Quyết định 36/2025 không còn là thao tác kỹ thuật đơn giản, mà là bước quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến phạm vi hoạt động và mức độ tuân thủ pháp lý của doanh nghiệp. Những sai lầm phổ biến như dùng nhầm hệ thống cũ, không đọc kỹ nội hàm mã ngành hay bỏ qua yếu tố ngành nghề có điều kiện đều có thể dẫn đến hậu quả lâu dài.

Để hạn chế rủi ro, doanh nghiệp cần tiếp cận việc tra cứu mã ngành một cách hệ thống, hiểu đúng bản chất hoạt động và tận dụng các công cụ AI chuyên sâu như ChatIIP nhằm đảm bảo lựa chọn mã ngành chính xác, phù hợp với định hướng phát triển và yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới.